Avrupa'da 2026 yazında sıcakların 50 bini aşkın can aldığı tahmin ediliyor

Avrupa'nın kentsel alanlarında bu yaz etkili olan bunaltıcı sıcakların 50 binden fazla insanın yaşamını yitirmesine yol açtığı tahmin edilirken, can kayıplarının üçte ikisinin iklim değişikliğinin yol açtığı etkilerden kaynaklandığı saptandı. Imperial College London ile Londra Hijyen ve Tropikal Tıp Okulunda görev yapan bilim insanları, Avrupa Birliği üyesi 27 ülkenin yanı sıra İngiltere, Norveç ve İsviçre'den oluşan 30 ülkenin nüfusunun yaklaşık yüzde 40'ını barındıran 854 kentsel alanda aşırı sıcakların ölümler üzerindeki etkisini araştırdı.

Araştırma ekibi, sıcaklık verilerinden ve geçmiş dönemlerde sıcaklıklarla ölüm oranları arasında saptanan bağlantıya dayanan modellerden yararlanarak, 2000-2026 yıllarının yaz aylarında her bir kentsel alanda sıcaklık nedeniyle beklenen ilave can kayıplarını hesapladı. Kullanılan yöntemin ortaya koyduğu sonuçların, ulusal sağlık kurumlarınca sonradan açıklanan resmi aşırı sıcak kaynaklı ölüm verileriyle uyumlu olduğu anlaşıldı.

Bu hesaplamalar doğrultusunda bilim insanları, incelenen ülkelerde bu yaz görülen kavurucu sıcakların 50 bini aşkın kişinin ölümüne neden olduğunu öngörüyor. Bu ölümlerin üçte ikisi, fosil yakıt kullanımının neden olduğu iklim değişikliğiyle ilişkilendiriliyor. 2026 yazında aşırı sıcaklardan kaynaklanan can kayıpları, 2000 yılından bu yana tutulan kayıtlarda görülen en yüksek düzeye ulaştı.

Sıcaklıkların yükselmesi sonucu 2022 yılında 29 bin, 2003 yılında ise 28 bin kişinin yaşamını yitirdiği daha önce saptanmıştı. Araştırmacıların hesaplamaları, can kayıplarının yaklaşık üçte birinin 17 Haziran-1 Temmuz tarihleri arasında gerçekleştiğini gösteriyor. Söz konusu tarihlerde bölge genelindeki günlük ortalama sıcaklıklar, 1991-2020 döneminin ortalamasının 5 dereceden fazla üzerine çıktı.

Sıcaklıkların ve can kayıplarının en yüksek olduğu Güney ve Batı Avrupa kentleri, en ağır etkiyi yaşayan bölgeler arasında bulundu. İngiltere'nin de aralarında yer aldığı, çoğunlukla daha serin bir iklime sahip Kuzey Avrupa ülkelerinin kentsel alanlarında ise sıcaklar nedeniyle yaklaşık 4 bin 500 kişinin yaşamını yitirdiği öngörülüyor.

Sıcaklık kaynaklı can kayıpları daha çok yaşlı nüfusu etkilemekle birlikte, araştırmaya dahil edilen kentsel alanlarda bu yaz 65 yaşından küçük yaklaşık 6 bin kişinin de sıcaklar yüzünden öldüğü tahmin ediliyor. Özellikle Batı Avrupa'da peş peşe etkili olan aşırı sıcak hava dalgaları yaz koşullarını ağırlaştırırken, toplum sağlığı açısından ciddi sonuçlar doğurdu.

Sıcaklık anomalisinin en yüksek düzeye çıktığı bölge Batı Avrupa olarak kaydedildi. Yaz boyunca sıcaklık değerleri, 1991-2020 dönemi ortalamasını yaklaşık 2,9 derece aşarken, kimi günlerde aradaki fark 12 dereceyi buldu.